منابع تنوع ژنتیکی را هم در محل اصلی [1] وهم درخارج [2] نگهداری کرد. این دو سیستم مکمل هم بوده ، رقیب یکدیگر نیستند.نگهداری در محل اصلی شامل حفاظت قانونی مناطق ومکانهایی است که گونه در آنجا رشد می کند . این روش مناسب گیاهان وحشی است و مزیت عمده آن این است که پویایی تکامل گونه حفظ می شود. عیب عمده آن هزینه و مشکلات اجتماعی و سیاسی می باشد که گاهی اوقات مسئله ساز است. نگهداری در خارج از محل اصلی به جمع آوری نمونه های معرف تنوع ژنتیکی یک جامعه یا رقم اشاره دارد که نگهداریشان در بانک های ژرم پلاسم و یا باغهای گیاه شناسی به صورت بذر ، شاخساره [3] کشت درمحیط مصنوعی [4] نگهداری به شکل خارج از محیط اصلی اساساً برای گیاهان زراعی واجد تکثیر به طریق بذر می باشد. مزیت عمده آن کنترل مواد ژنتیکی در یک فضای کوچک و تحت مراقبت شدید است . مزیت دیگرش سهل الوصول بودن مواد ژنتیکی به دست متخصصین می باشد . عیب عمده آن دراین است که تکامل ژرم پلاسم متوقف و فرآیند طبیعی انتهاب و سازش مداوم به شرایط محلی از حرکت باز می ایستد . از معایب دیگر آن رانده شدن ژنتیکی و فشار گزینشی [5] می باشد . درمورد حالت دوم بدیهی است که مواد معمولاً در نواحی فیتو اکو جغرافیایی [6] متفاوت از محل جمع آوری قرار
می گیرند که گاهی اوقات هردو پدیده اشاره شده با ایجاد یک فرسایش ژنتیکی تجمعی ، منجر به فرسایشی می شوند که بیش از مقدار وقوع یافته درمزرعه است . دراصلاح نباتات امروزی تأکید برحفاظت درخارج از محل اصلی می باشد . فعالیتهای مربوط به این نوع حفاظت شامل جمع آوری ، نگهداری ، تکثیر ، ارزیابی ، و تبادل است . منابع مختلفی که نیاز به حفاظت دارند
عبارتند از :
· ارقام اصلاح شده یا واریته های پرمحصول
· واریته های عمدۀ تجاری
· تیپ های خاص
· واریته های قدیمی
· مواد به نژادی
· جهش یافته ها ، تسترهای ژنتیکی ، پلی پلوئیدها و آنیوپلوئیدها
· نژادهای بومی ( اصلاح نشده یا ابتدایی )
· منابع دارای تنوع سیتوپلاسمی مفید
· نژادهای مختلف هرز
· گونه های وحشی
· هیبریدهای بین گونه ای و بین جنس که توسط بشر تولید شده اند
· جنس های خویشاوند .(عبد میشانی وشاه نجات بوشهری . 1376).
----------------------------------------------------
[1] -In situ
[2] -Ex situ
[3] - Shoot
[4] -In vitro culture
[5] -Selection pressure
[6] -Phytoecogeographical
